Szczególna rola rodziny /3

(3) Życie rodzinne kształtuje i wychowuje wszystkich członków wspólnoty. Aktywność w rodzinie polega na działaniu moralnym, czyli na wzajemnej pomocy i wspieraniu siebie nawzajem we wszystkich działaniach codziennych i świątecznych. Takie wzajemne wsparcie wynika z działania relacji osobowych, które wywołują stałe współdziałanie i wzajemną pomoc, czyli troskę o dobrobyt wspólnoty. Relacje osobowe prowadzą bowiem do działań bezinteresownych i skierowanych na dobro i pożytek tego członka wspólnoty, który jest w potrzebie. Taka bezinteresowność działania jest spotykana przede wszystkim we wspólnocie osobowej, jaką jest właśnie rodzina. Tego nie można się nauczyć w żadnych instytucjach czy organizacjach społecznych.

Dlatego życie rodzinne stanowi podstawę i zasadę podejmowania działań moralnych, które mogą na dalszym etapie kształtować odniesienia w relacjach społecznych. Jeżeli bowiem przyglądamy się historii powstawania i rozwoju człowieka na ziemi, to musimy zauważyć, że już w pierwotnych grupach społecznych mamy do czynienia z życiem  rodzinnym. Dotyczy to zwłaszcza wspólnot neandertalskich, które tworzyły kręgi rodzinne (dość wąskie grupy rodzinne). Dzięki temu ci nasi przodkowie mogli żyć i istnieć przez tysiące lat, bez żadnego rozwoju cywilizacyjnego. Mogło się to odbywać jedynie na mocy silnych więzów i relacji osobowych pomiędzy członkami rodziny. Zdajemy sobie sprawę, że neandertalczycy żyli w sposób jak najbardziej naturalny, lecz to nie znaczy, że nie mogli być ludźmi w pełni osobowymi. To znaczy jedynie, że nie osiągnęli zdolności homo sapiens, które jednak wykraczały poza życie osobowe, gdyż faktycznie stanowiły zanegowanie osobowej moralności. Ludzie homo sapiens przekroczyli bowiem życie osobowe, ale przekroczyli je w sposób negatywny, czyli pozbyli się podejścia osobowego na rzecz samodzielności własnej natury. Człowiek homo sapiens podrzucił i zanegował własną osobę i osobowość na rzecz tworzenia zupełnie nowych możliwości działania. Po prostu zaczął działać sam z siebie, czyli na zasadzie wolności wyboru (liberum arbitrium), a nie na zasadzie własnej realności egzystencjalnej (własnej aktywności osoby). Oczywiście homo sapiens zyskał w ten sposób nieograniczone możliwości działania i wykorzystywania przyrody dla własnych potrzeb, czyli panowania nad światem materialnym i podporządkowania go sobie. Dopiero homo sapiens zaczął tworzyć technikę i sztukę w sposób całkiem świadomy. Stał się twórcą cywilizacji.

W przypadku człowieka homo sapiens całkowicie zmieniło się jego działanie na działanie użytkowe i pożyteczne, na nową praktykę społeczną, która stała się podstawą rozwoju gospodarczego i kulturalnego. Homo sapiens tworzył i budował rozległe miasta, gdzie panowała przedsiębiorczość i handel, gdzie ludzie pracowali wspólnie nad rozwojem całych społeczności. Ale co ciekawe tradycja życia rodzinnego została zachowana i współtworzyła społeczności miejskie czy wiejskie. Rodzina pozostawała nadal podstawą życia społecznego.